ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਕੋਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਤੰਬਾਕੂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ

--ਨੈਸ਼ਨਲ ਤੰਬਾਕੂ ਕੰਟਰੌਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ) ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ 'ਤੇ 22 ਜਿਲ੍ਹੇ
ਹਨ ਤੰਬਾਕੂ ਮੁਕਤ
--2012 'ਚ ਐਲਾਨਿਆਂ ਸੀ ਮੋਹਾਲੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਤੰਬਾਕੂ ਮੁਕਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ

ਜੈ ਸਿੰਘ ਛਿੱਬਰ

 ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ
ਗੁਰੂਆਂ, ਪੀਰਾਂ, ਔਲੀਆਂ, ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਦੀ ਚਰਨ ਛੋਹ ਧਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਤੰਬਾਕੂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ
ਵਿਭਾਗ ਵਲੋਂ ਸਿਗਰਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੰਬਾਕੂ ਉਤਪਾਦ ਵੇਚਣ, ਵਰਤਣ ਵਾਲਿਆਂ 1,55,836
ਵਿਅਕਤੀਆਂ
ਖਿਲਾਫ਼ ਵਿਭਾਗੀ ਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਦਿਲਚਸਪ 'ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ
ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸਿਹਤ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਟੇਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ
ਅਫ਼ਸਰ ਤੰਬਾਕੂ ਕੰਟਰੌਲ ਸੈਲ ਵਲੋਂ ਸੂਚਨਾ ਅਧਿਕਾਰ ਐਕਟ ਤਹਿਤ ਜੋ ਸੂਚਨਾ ਉਪਲਬਧ
ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਉਸ ਮੁਤਾਬਿਕ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਤੰਬਾਕੂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਪਰ, ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਤੰਬਾਕੂ ਕੰਟਰੌਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਵੇਰਵਾ
ਦਿੰਦਿਆਂ ਸਪਸ਼ਟ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਪ੍ਰੈਲ 2016 ਤੋਂ ਮਾਰਚ 2017 ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ
26909 ਚਾਲਾਨ ਕੱਟੇ ਗਏ ਹਨ। ਲੜੀ ਨੰਬਰ ਦੋ 'ਤੇ ਦਰਜ਼ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਤੰਬਾਕੂ
ਮੁਕਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਚਲਾਈ ਗਈ ਮੁਹਿੰਮ ਤਹਿਤ, ਪੀ.ਜੀ.ਆਈ ਦੀ ਸਟਡੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ
ਸਾਰੇ 22 ਜਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਤੰਬਾਕੂ ਮੁਕਤ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਥੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਫਰਵਰੀ 2012 ਵਿਚ ਮੋਹਾਲੀ ਨੂੰ
ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਤੰਬਾਕੂ ਮੁਕਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ
ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸੈਕਟਰੀ ਸਤੀਸ਼ ਚੰਦਰਾਂ ਨੇ ਫਰਵਰੀ 2012 ਵਿਚ ਮੋਹਾਲੀ ਨੂੰ
ਤੰਬਾਕੂ ਮੁਕਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ 31 ਮਈ 2011 ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ
ਤੰਬਾਕੂ ਦਿਵਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮੋਹਾਲੀ ਨੂੰ ਤੰਬਾਕੂ ਮੁਕਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ
ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਤਤਕਾਲੀ ਅਕਾਲੀ ਭਾਜਪਾ ਸਰਕਾਰ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਤਤਕਾਲੀ ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ
ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵਲੋਂ ਕਈ ਹੋਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤੰਬਾਕੂ ਮੁਕਤ
ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੋਏ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰਖੀਆਂ ਬਟੋਰੀਆਂ ਸਨ। ਹੁਣ ਸੂਚਨਾ
ਅਧਿਕਾਰ ਐਕਟ ਤਹਿਤ ਵਿਭਾਗ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅੰਕੜੇ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਅਤੇ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ
'ਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੀਆਂ  ਸੁਰਖੀਆਂ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਸਤੋ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ
ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਪ੍ਰਤੀ ਗੰਭੀਰ ਨਹੀਂ ਹਨ
ਅਤੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੇ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਖੇਡ ਹੀ ਖੇਡਦੇ ਹਨ।



ਦਸ ਵਰ੍ਹਿਆਂ 'ਚ 1,55,836 ਖਿਲਾਫ਼ ਕੀਤੀ ਕਾਰਵਾਈ
ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਕਤੂਬਰ 2008 ਤੋਂ 31 ਦਸੰਬਰ 2018 ਤੱਕ ਸੂਬੇ ਦੇ 20
ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚ 1848,ਸਾਲ 2011 ਵਿਚ 1831 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਚਾਲਾਨ ਕੱਟੇ ਗਏ ਸਨ। ਪਰ
ਸਾਲ 2012 ਵਿਚ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਸਮੋਕ ਮੁਕਤ ਜ਼ਿਲਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀ
ਗਈ ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਵਿਭਾਗ ਵਲੋਂ ਚਾਲਾਨ ਕੱਟਣ ਦੀਆਂ ਗਤਿਵਿਧੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ
ਤੇ ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਵੱਧਕੇ 13090 ਤੱਕ ਪੁੱਜ ਗਿਆ।
ਇਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ 2013 ਵਿਚ 23968, ਸਾਲ 2014 ਵਿਚ 22834 ਅਤੇ 2015'ਚ ਪਹਿਲੇ
ਤਿੰਨ ਮਹਿਨਿਆਂ ਵਿਚ 7589, ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2015-16 ਵਿਚ 25247, ਸਾਲ 2016-17 ਵਿਚ
26909, ਸਾਲ 2017-18 ਵਿਚ 25139 ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 ਤੋਂ ਜੁਲਾਈ 19 ਤੱਕ 7651
ਚਾਲਾਨ ਕੱਟੇ ਗਏ ਹਨ।

ਬਾਕਸ --
ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਹਾਲ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ ਹਨ, ਪਰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ 'ਚ
ਵੱਧ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਸ੍ਰੀ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ
ਸਾਹਿਬ, ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਰੂਪਨਗਰ, (ਸ਼੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ, ਸ੍ਰੀ ਚਮਕੌਰ
ਸਾਹਿਬ, ਸ੍ਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਛੋੜਾ ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਭੱਠਾ ਸਾਹਿਬ ਅਸਥਾਨ ) ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ
ਤੰਬਾਕੂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ
ਹਨ ਕਿ ਦਸ ਸਾਲਾ ਦੌਰਾਨ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ 8780, ਸ਼੍ਰੀ ਫਤਿਹਗੜ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ
4511, ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ 5902 ਅਤੇ ਰੂਪਨਗਰ ਵਿਖੇ 9978 ਚਾਲਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ
ਹਨ।

ਬਾਕਸ --
ਤਿੰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ 'ਚ ਨਹੀਂ ਕੱਟਿਆ ਚਾਲਾਨ
ਸਾਲ 2011 ਦੌਰਾਨ ਦੌਰਾਨ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਵਲੋਂ ਜਲੰਧਰ, ਕਪੂਰਥਲਾ ਤੇ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਵਿਚ ਤੰਬਾਕੂ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਪੀਣ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਭਾਗ ਕੋਲ੍ਹ ਅੰਕੜਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ
ਕੋਈ ਤੰਬਾਕੂ ਵੇਚਦਾ ਜਾਂ ਪੀਂਦਾ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਇਹ ਅਲਗ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਪਰ ਵਿਭਾਗ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾ ਸਕਿਆ।