-- ਵਾਦੀ 'ਚ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਫ ਵਿਡੋ ਗੁਰਬਤ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾ ਰਹੀਆਂ : ਐਂਬਰੀਨ
--ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੂਬਿਆਂ ਤੋਂ ਚੱਲਿਆ ਅਮਨ ਦਾ ਕਾਫਲਾ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪੁੱਜਿਆ
--13 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ 'ਚ ਪੁੱਜੇਗਾ
ਜੈ ਸਿੰਘ ਛਿੱਬਰ
ਚੰਡੀਗੜ ;ਏਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸੈਕਟਰ 17 ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਕਰੀਬ ਪੈਂਤੀਸ ਸਾਲਾਂ ਲੜਕੀ ਨੇ ਭੀੜ ਨੂੰ “ਹਾਫ ਵਿਡੋ” ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਸੁੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਜਵਾਬ ਨਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਕਰੀਬ ਅਜਿਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀਆ ਦਾ ਕੁੱਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਰਿਹਾ। ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਉਹ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਹਨ, ਨਾ ਸੁਹਾਗਣਾ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਦੂਸਰਾ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾ ਸਕਦੀਆਂ। ਅਗਰ ਕੋਈ ਔਰਤ ਦੂਸਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸੱਤ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸਰਕਾਰ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਪੁੱਜੀ ਐਂਬਰੀਨ ਰਸ਼ੀਦ ਸਾਵਲ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਚੁੱਪ ਪਸਰ ਗਈ।
ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੂਬਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬੀਬੀਆਂ ਵਲੋਂ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ “ਅਮਨ ਦਾ ਕਾਫਲਾਂ ” ਅੱਜ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪੁੱਜਿਆ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜ 'ਅਮਨ ਦਾ ਕਾਫਲੇ' ਚਲ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ 13 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਣਗੇ। ਇਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਐਂਬਰੀਨ ਰਸ਼ੀਦ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ 47 ਹਜ਼ਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਜਦੋਂਕਿ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੁੱਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਰਿਹਾ। ਬੀਬੀ ਐਂਬਰੀਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਾਦੀ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੇ ਅਤਿਆਚਾਰ ,ਜ਼ੁਲਮ ਮੀਡੀਆਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਉਭਰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਵਿਚ ਸੁਣਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜ ਹਜਾਰ ਹਾਫ ਵਿਡੋ ਔਰਤਾਂ ਨਾ ਸਹਾਗਣਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਲਾਪਤਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸੱਤ ਸਾਲ ਤਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਪਰਤਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਸੱਤ ਸਾਲ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਸ਼ਿਕਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਨਗਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਥੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਐਡਵੋਕੇਟ ਮੰਜੂ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ਼ੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਏ ਤੇ ਅਮਨ ਦੇ ਕਾਫਲੇ ਮੰਤਵ ਦੀ ਚਰਚਾ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ,ਉਸ ਨੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਇਸ ਕਾਫਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕੌਮੀ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ 'ਹਮ ਲੈ ਕੇ ਰਹੇਗੇਂ ਆਜ਼ਾਦੀ' ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਹਕੀਕੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਕਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਭੂਪਾਲ ਤੋਂ ਕਾਫਲੇ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਕੁਮਦ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿਤੀ ਹੈ ਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਖਿਲਾਫ ਵੱਧ ਰਹੇ ਅਨਿਆਂ ਖਿਲਾਫ ਲੜਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਡਟੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਕੌਮੀ ਸਕੱਤਰ ਤੇ ਕਾਫਲੇ ਦੀ ਸੰਚਾਲਕ ਪ੍ਰੋ.ਕੰਵਲਜੀਤ ਢਿਲੋਂ ਨੇ ਕਾਫਲੇ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਦਿਤੇ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਗਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦਿਆ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲੋਕ ਹਜ਼ੂਮੀ ਭੀੜਾਂ ਦੁਆਰਾਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਕਤਲਾਂ ਵਿਰੁਧ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਉਣ ਲਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ। ਇਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਪ੍ਰੋ.ਅਮੀਰ ਸੁਲਤਾਨਾ,ਐਡਵੋਕੇਟ ਅਸ਼ਵਨੀ ਬਖਸ਼ੀ, ਪ੍ਰੋ .ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ,ਸ਼ੁਸ਼ੀਲ ਦੋਸਾਂਝ,ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਆਗੂ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ,ਕਲਾਕਾਰ ਬਲਕਾਰ ਸਿੰਘ, ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਬੀਬੀਆਂ ਨੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
--ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੂਬਿਆਂ ਤੋਂ ਚੱਲਿਆ ਅਮਨ ਦਾ ਕਾਫਲਾ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪੁੱਜਿਆ
--13 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ 'ਚ ਪੁੱਜੇਗਾ
ਜੈ ਸਿੰਘ ਛਿੱਬਰ
ਚੰਡੀਗੜ ;ਏਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸੈਕਟਰ 17 ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਕਰੀਬ ਪੈਂਤੀਸ ਸਾਲਾਂ ਲੜਕੀ ਨੇ ਭੀੜ ਨੂੰ “ਹਾਫ ਵਿਡੋ” ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਸੁੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਜਵਾਬ ਨਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਕਰੀਬ ਅਜਿਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀਆ ਦਾ ਕੁੱਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਰਿਹਾ। ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਉਹ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਹਨ, ਨਾ ਸੁਹਾਗਣਾ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਦੂਸਰਾ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾ ਸਕਦੀਆਂ। ਅਗਰ ਕੋਈ ਔਰਤ ਦੂਸਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸੱਤ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸਰਕਾਰ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਪੁੱਜੀ ਐਂਬਰੀਨ ਰਸ਼ੀਦ ਸਾਵਲ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਚੁੱਪ ਪਸਰ ਗਈ।
ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੂਬਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬੀਬੀਆਂ ਵਲੋਂ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ “ਅਮਨ ਦਾ ਕਾਫਲਾਂ ” ਅੱਜ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪੁੱਜਿਆ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜ 'ਅਮਨ ਦਾ ਕਾਫਲੇ' ਚਲ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ 13 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਣਗੇ। ਇਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਐਂਬਰੀਨ ਰਸ਼ੀਦ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ 47 ਹਜ਼ਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਜਦੋਂਕਿ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੁੱਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਰਿਹਾ। ਬੀਬੀ ਐਂਬਰੀਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਾਦੀ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੇ ਅਤਿਆਚਾਰ ,ਜ਼ੁਲਮ ਮੀਡੀਆਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਉਭਰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਵਿਚ ਸੁਣਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜ ਹਜਾਰ ਹਾਫ ਵਿਡੋ ਔਰਤਾਂ ਨਾ ਸਹਾਗਣਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਲਾਪਤਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸੱਤ ਸਾਲ ਤਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਪਰਤਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਸੱਤ ਸਾਲ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਸ਼ਿਕਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਨਗਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਥੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਐਡਵੋਕੇਟ ਮੰਜੂ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ਼ੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਏ ਤੇ ਅਮਨ ਦੇ ਕਾਫਲੇ ਮੰਤਵ ਦੀ ਚਰਚਾ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ,ਉਸ ਨੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਇਸ ਕਾਫਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕੌਮੀ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ 'ਹਮ ਲੈ ਕੇ ਰਹੇਗੇਂ ਆਜ਼ਾਦੀ' ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਹਕੀਕੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਕਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਭੂਪਾਲ ਤੋਂ ਕਾਫਲੇ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਕੁਮਦ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿਤੀ ਹੈ ਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਖਿਲਾਫ ਵੱਧ ਰਹੇ ਅਨਿਆਂ ਖਿਲਾਫ ਲੜਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਡਟੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਕੌਮੀ ਸਕੱਤਰ ਤੇ ਕਾਫਲੇ ਦੀ ਸੰਚਾਲਕ ਪ੍ਰੋ.ਕੰਵਲਜੀਤ ਢਿਲੋਂ ਨੇ ਕਾਫਲੇ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਦਿਤੇ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਗਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦਿਆ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲੋਕ ਹਜ਼ੂਮੀ ਭੀੜਾਂ ਦੁਆਰਾਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਕਤਲਾਂ ਵਿਰੁਧ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਉਣ ਲਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ। ਇਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਪ੍ਰੋ.ਅਮੀਰ ਸੁਲਤਾਨਾ,ਐਡਵੋਕੇਟ ਅਸ਼ਵਨੀ ਬਖਸ਼ੀ, ਪ੍ਰੋ .ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ,ਸ਼ੁਸ਼ੀਲ ਦੋਸਾਂਝ,ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਆਗੂ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ,ਕਲਾਕਾਰ ਬਲਕਾਰ ਸਿੰਘ, ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਬੀਬੀਆਂ ਨੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
