ਜੈ ਸਿੰਘ ਛਿੱਬਰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ :
ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੀ ਅਸਲ ਦਿਖ, ਜੋ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਲੀ ਕਾਰਬੂਜੀਅਰ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗੀ। ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ 'ਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੇ ਸਵਾਗਤ ਲਈ ਵਿਛਾਏ ਗਏ ਰੈਡ ਕਾਰਪਟ, ਮਹਿੰਗੀ ਲੱਕੜੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਜਾਵਟ, ਪਾਰਟਿਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਕੈਬਿਨ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸਖ਼ਸ਼ੀਅਤਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਵਾਧੂ ਸਜ਼ਾਵਟ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕਦਮ ਯੂਨੈਕਸੋ ਦੇ ਦਖ਼ਲ ਕਾਰਨ ਯੂਟੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਨ ਵਲੋਂ ਉਠਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਯੂਨੈਕਸੋ ਨੇ ਕੈਪੀਟਲ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਕੰਪੈਲਕਸ, ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈਕੋਰਟ ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਸਕੱਤਰੇਤ, ਓਪਨ ਹੈਂਡ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਵਰਲਡ ਹੈਰੀਟੇਜ ਦਾ ਦਰਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਦਿਖ ਨਾਲ ਕਿਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛੇੜਛਾੜ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਜਿਥੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਛੇੜਛਾੜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਉਥੇ ਸਿਵਲ ਸਕੱਤਰੇਤ ਦੀਆਂ ਕਈ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ 'ਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੀਆਂ ਬ੍ਰਾਂਚਾਂ ਵਲੋਂ ਕੈਬਿਨ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਏ.ਸੀ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਸੂਤਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਇਮਾਰਤ 'ਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੰਮ 2007 ਤੋਂ 2012 ਦੇ ਅਕਾਲੀ ਭਾਜਪਾ ਗਠਜੋੜ ਸਰਕਾਰ ਦੌਰਾਨ ਸਪੀਕਰ ਰਹੇ ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਕਾਹਲੋ ਵਲੋਂ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮੰਜ਼ਲਾਂ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਪਿੱਲਰਾਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਮਹਿੰਗੇ ਭਾਅ ਦੀ ਲੱਕੜੀ ਨਾਲ ਸਜ਼ਾਵਟ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂਬਰਾਨ ਦੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਲੱਕੜੀ ਅਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਨਾਲ ਕੈਬਿਨ ਬਣਾਏ ਸਨ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਧਿਰ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਕੋਲ ਵੀ ਕੈਬਿਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੈਲਰੀ (ਹਾਲ) ਵਿਚ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ, ਇੰਦਰਾਂ ਗਾਂਧੀ, ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ, ਸੰਤ ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਲੌਗੋਵਾਲ, ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਕਈ ਉਘੀਆਂ ਸ਼ਖਸ਼ੀਅਤਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯੂਨੈਕਸੋ ਨੇ ਸਾਲ 2016 ਵਿਚ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ, ਓਪਨ ਹੈਂਡ, ਹਾਈਕੋਰਟ ਤੇ ਸਿਵਲ ਸਕੱਤਰੇਤ ਦੀ ਇਮਾਰਤ, ਕੈਪੀਟਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੂੰ ਵਰਲਡ ਹੈਰੀਟੇਜ਼ ਦਾ ਦਰਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਵਰਲਡ ਹੈਰੀਟੇਜ਼ ਦਾ ਦਰਜ਼ਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਉਸਦੇ ਮੂਲ ਢਾਂਚੇ ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕਿਸੀ ਕੰਧ, ਦੀਵਾਰ 'ਤੇ ਮੇਖ (ਕਿੱਲ) ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਲਗਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਪਰ, ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸਜ਼ਾਵਟ ਕਰਨ ਲਈ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮੇਖਾਂ ਲਗਾਈਆ ਗਈਆਂ, ਬਲਕਿ ਮਹਿੰਗੀ ਲੱਕੜੀ ਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਸਜ਼ਾਵਟ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਮੂਲ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਦਿਖ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜਿਥੇ ਬਣਾਵਟੀ ਸਜ਼ਾਵਟ ਨੂੰ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਥੇ ਮੇਖਾਂ (ਕਿੱਲ) ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਸੀਮਿੰਟ ਨਾਲ ਭਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵਰਨਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਏਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਡਿਜਾਇਨ ਲੀ ਕਾਰਬੂਜੀਅਰ ਵਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਬਣਾਈਆਂ ਕੁੱਝ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਹੈਰੀਟੇਜ਼ ਦਾ ਦਰਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਧਰ ਸਾਬਕਾ ਸਪੀਕਰ ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਕਾਹਲੋ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਕੁੱਝ ਵੀ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੀ ਅਸਲ ਦਿਖ, ਜੋ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਲੀ ਕਾਰਬੂਜੀਅਰ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗੀ। ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ 'ਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੇ ਸਵਾਗਤ ਲਈ ਵਿਛਾਏ ਗਏ ਰੈਡ ਕਾਰਪਟ, ਮਹਿੰਗੀ ਲੱਕੜੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਜਾਵਟ, ਪਾਰਟਿਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਕੈਬਿਨ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸਖ਼ਸ਼ੀਅਤਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਵਾਧੂ ਸਜ਼ਾਵਟ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕਦਮ ਯੂਨੈਕਸੋ ਦੇ ਦਖ਼ਲ ਕਾਰਨ ਯੂਟੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਨ ਵਲੋਂ ਉਠਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਯੂਨੈਕਸੋ ਨੇ ਕੈਪੀਟਲ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਕੰਪੈਲਕਸ, ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈਕੋਰਟ ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਸਕੱਤਰੇਤ, ਓਪਨ ਹੈਂਡ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਵਰਲਡ ਹੈਰੀਟੇਜ ਦਾ ਦਰਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਦਿਖ ਨਾਲ ਕਿਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛੇੜਛਾੜ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਜਿਥੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਛੇੜਛਾੜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਉਥੇ ਸਿਵਲ ਸਕੱਤਰੇਤ ਦੀਆਂ ਕਈ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ 'ਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੀਆਂ ਬ੍ਰਾਂਚਾਂ ਵਲੋਂ ਕੈਬਿਨ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਏ.ਸੀ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਸੂਤਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਇਮਾਰਤ 'ਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੰਮ 2007 ਤੋਂ 2012 ਦੇ ਅਕਾਲੀ ਭਾਜਪਾ ਗਠਜੋੜ ਸਰਕਾਰ ਦੌਰਾਨ ਸਪੀਕਰ ਰਹੇ ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਕਾਹਲੋ ਵਲੋਂ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮੰਜ਼ਲਾਂ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਪਿੱਲਰਾਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਮਹਿੰਗੇ ਭਾਅ ਦੀ ਲੱਕੜੀ ਨਾਲ ਸਜ਼ਾਵਟ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂਬਰਾਨ ਦੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਲੱਕੜੀ ਅਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਨਾਲ ਕੈਬਿਨ ਬਣਾਏ ਸਨ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਧਿਰ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਕੋਲ ਵੀ ਕੈਬਿਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੈਲਰੀ (ਹਾਲ) ਵਿਚ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ, ਇੰਦਰਾਂ ਗਾਂਧੀ, ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ, ਸੰਤ ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਲੌਗੋਵਾਲ, ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਕਈ ਉਘੀਆਂ ਸ਼ਖਸ਼ੀਅਤਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯੂਨੈਕਸੋ ਨੇ ਸਾਲ 2016 ਵਿਚ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ, ਓਪਨ ਹੈਂਡ, ਹਾਈਕੋਰਟ ਤੇ ਸਿਵਲ ਸਕੱਤਰੇਤ ਦੀ ਇਮਾਰਤ, ਕੈਪੀਟਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੂੰ ਵਰਲਡ ਹੈਰੀਟੇਜ਼ ਦਾ ਦਰਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਵਰਲਡ ਹੈਰੀਟੇਜ਼ ਦਾ ਦਰਜ਼ਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਉਸਦੇ ਮੂਲ ਢਾਂਚੇ ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕਿਸੀ ਕੰਧ, ਦੀਵਾਰ 'ਤੇ ਮੇਖ (ਕਿੱਲ) ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਲਗਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਪਰ, ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸਜ਼ਾਵਟ ਕਰਨ ਲਈ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮੇਖਾਂ ਲਗਾਈਆ ਗਈਆਂ, ਬਲਕਿ ਮਹਿੰਗੀ ਲੱਕੜੀ ਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਸਜ਼ਾਵਟ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਮੂਲ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਦਿਖ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜਿਥੇ ਬਣਾਵਟੀ ਸਜ਼ਾਵਟ ਨੂੰ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਥੇ ਮੇਖਾਂ (ਕਿੱਲ) ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਸੀਮਿੰਟ ਨਾਲ ਭਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵਰਨਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਏਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਡਿਜਾਇਨ ਲੀ ਕਾਰਬੂਜੀਅਰ ਵਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਬਣਾਈਆਂ ਕੁੱਝ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਹੈਰੀਟੇਜ਼ ਦਾ ਦਰਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਧਰ ਸਾਬਕਾ ਸਪੀਕਰ ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਕਾਹਲੋ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਕੁੱਝ ਵੀ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
