ਕਰੋਨਾ ਨੇ ਵਿਗਾੜੀ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਦੀ ਸਿਹਤ

ਜੈ ਸਿੰਘ ਛਿੱਬਰ
 ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ 
ਕੋਵਿਡ 19 ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਦੀ ਸਿਹਤ ਵਿਗਾੜ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ੍ਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਤਰ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਮਾਲੀਆ ਘੱਟ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਥੇ ਕੇਂਦਰੀ ਟੈਕਸਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਵੀ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸੂਤਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲੌਕਡਾਊਨ, ਕਰਫਿਊ ਦੌਰਾਨ ਜੀ.ਐਸ.ਟੀ ਦੀ ਕੁਲੈਕਸ਼ਨ ਵਿਚ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਤੀ ਵਰ੍ਹੇ ਅਪ੍ਰੈਲ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ 85 ਫ਼ੀਸਦੀ, ਮਈ 'ਚ 48 ਫੀਸਦੀ ਅਤੇ ਜੂਨ ਵਿਚ 8 ਫੀਸਦੀ ਕਮੀ ਦਰਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।  ਮਾਲੀਆ ਘੱਟ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਵਿਭਾਗਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖਰਚੇ ਤਰਕ ਸੰਗਤ ਕਰਨ, ਖਰਚਾ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਖਦਸ਼ਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਕਿ ਲੌਕਡਾਊਨ ਕਾਰਨ ਵਿੱਤੀ ਵਰ੍ਹੇ 2020-21 ਦੌਰਾਨ ਮਾਲੀਆ ਵਿਚ 30 ਫ਼ੀਸਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। 
ਕਰ ਤੇ ਆਬਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਰਚ -ਜੂਨ ਵਿਚ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ 49 ਫੀਸਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਪਹਿਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਦੌਰਾਨ 3033 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਜੀ.ਐਸ.ਟੀ ਰਾਹੀਂ ਇਕੱਤਰ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿੱਤੀ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਦੌਰਾਨ 1539 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਇਕੱਤਰ ਹੋਏ ਹਨ। ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਲ 2019-20 ਦੌਰਾਨ ਜੀ.ਐਸ.ਟੀ ਤੋਂ ਅਪ੍ਰੈਲ ਮਹੀਨੇ 1086 ਕਰੋੜ, ਮਈ ਵਿਚ 998 ਕਰੋੜ ਅਤੇ ਜੂਨ ਵਿਚ 949 ਕਰੋੜ ਯਾਨੀ ਪਹਿਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਦੌਰਾਨ ਕੁੱਲ 3033 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਇਕੱਤਰ ਹੋਏ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿੱਤੀ ਵਰ੍ਹੇ ਦੌਰਾਨ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿਚ 156 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ, ਮਈ 'ਚ 514 ਕਰੋੜ ਅਤੇ ਜੂਨ ਵਿਚ 869 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। 
ਇਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੇਕਰ ਵੈਟ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਮਾਲੀਏ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਸਾਲ 2019-20 ਦੌਰਾਨ (ਪਹਿਲੀ ਤਿਮਾਹੀ) 1441 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਇਕੱਤਰ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿੱਤੀ ਵਰ੍ਹੇ ਦੌਰਾਨ 986 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਮਾਲੀਆ ਸਰਕਾਰੀ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 32 ਫ਼ੀਸਦੀ ਕਮੀ ਦਰਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਪ੍ਰੈਲ 2019 ਵਿਚ 419 ਕਰੋੜ, ਮਈ 'ਚ 490 ਕਰੋੜ ਅਤੇ ਜੂਨ ਵਿਚ 532 ਕਰੋੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿੱਤੀ ਵਰ੍ਹੇ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿਚ 244 ਕਰੋੜ, ਮਈ 'ਚ 251 ਕਰੋੜ ਅਤੇ ਜੂਨ ਵਿਚ 491 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਇਕੱਤਰ ਹੋਏ ਹਨ। 
ਇਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੈਂਟਰਲ ਸੇਲ  ਟੈਕਸ ਵਿਚ ਵਿੱਤੀ ਤਿਮਾਹੀ ਦੌਰਾਨ 46 ਫੀਸਦੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਈ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਕਮੀ 85 ਫੀਸਦੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਪਹਿਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਦੌਰਾਨ 41 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿੱਤੀ ਵਰ੍ਹੇ ਇਹ ਅੰਕੜਾ 22 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿਚ 12 ਕਰੋੜ, ਮਈ 'ਚ 14 ਕਰੋੜ ਅਤੇ ਜੂਨ ਵਿਚ 15 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਇਕੱਤਰ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿੱਤੀ ੁਵਰ੍ਹੇ ਦੌਰਾਨ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿਚ 7 ਕਰੋੜ, ਮਈ 'ਚ 2 ਕਰੋੜ ਅਤੇ ਜੂਨ ਵਿਚ 13 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। 
ਵਿੱਤ ਵਿਭਾਗ ਵਲੋਂ ਲਗਾਏ ਗਏ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਲ 2019-20 ਦੀ 574760 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਜੀ.ਐਸ.ਡੀ.ਪੀ. (ਸੋਧੇ ਅਨੁਮਾਨ) ਨਾਲੋਂ ਇਸ ਸਾਲ ਦੀ ਜੀ.ਐਸ.ਡੀ.ਪੀ. ਵਿਚ ਮਨਫੀ ਨਾਮਾਤਰ ਵਾਧੇ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਪਿਛਲੀਆਂ ਕੁੱਲ ਮਾਲੀਆ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ/ਜੀ.ਐਸ.ਡੀ.ਪੀ. ਵਾਧੇ ਦੇ ਔਸਤ ਰੁਝਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2020-21 ਵਿਚ ਕੁੱਲ 62246 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਮਾਲੀਏ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਉਮੀਦ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਇਸ ਵਿੱਚ 25758 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਕਰੀਬ ਗਿਰਾਵਟ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕੁੱਲ ਮਾਲੀਆ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ 29.26 ਫੀਸਦੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।